Efe
New member
“Senin Milliyetin Ne?” İngilizcede Nasıl Sorulur? Kimlik, Toplum ve Aidiyet Üzerine
“Senin milliyetin ne?” sorusu ilk bakışta oldukça basit görünüyor. İngilizcede bunun en yaygın karşılıklarından biri “What is your nationality?” cümlesidir. Günlük konuşmada ise “What nationality are you?” ifadesi de kullanılabilir. Ancak bu kadar kısa bir sorunun arkasında, aslında kimlik, aidiyet, vatandaşlık, kültür, göç, ırk, toplumsal cinsiyet ve sınıf gibi çok daha karmaşık meseleler bulunabilir.
Ben bu konuyu değerlendirirken kişisel bir deneyimi evrensel bir gerçek gibi sunmak yerine, dilin insanların kendilerini nasıl tanımladığını etkileyebileceği noktasından hareket ediyorum. Çünkü “milliyet” dediğimiz şey yalnızca bir ülke adından ibaret değildir. Bir insan kendisini hukuken bir devletin vatandaşı olarak tanımlayabilir; aynı zamanda ailesinin kökenini, etnik kimliğini, doğduğu ülkeyi veya kültürel aidiyetlerini farklı biçimlerde ifade edebilir. Nitekim UNHCR, nationality kavramını kişi ile devlet arasındaki hukuki bağ olarak tanımlarken bunun bazı ülkelerde citizenship, yani vatandaşlık kavramıyla ifade edildiğini belirtiyor. UNHCR
“What Is Your Nationality?” Tam Olarak Ne Anlama Gelir?
“What is your nationality?” doğrudan “Milliyetin nedir?” veya bağlama göre “Hangi ülkenin vatandaşısın?” anlamına gelir.
Örneğin:
What is your nationality?
I’m Turkish.
Burada “Turkish” sıfatı Türk anlamına gelir.
Başka bir örnek:
What nationality are you?
I’m German.
Bu da “Hangi millettensin?” şeklinde çevrilebilir.
Fakat önemli bir ayrım var: İngilizcede nationality, her zaman etnik köken anlamına gelmez. Bir kişinin vatandaşlığı ile etnik kökeni aynı şey olmak zorunda değildir. Birleşmiş Milletler istatistiklerinde de etnik köken, vatandaşlık ve “ethnic nationality” gibi kategorilerin birbirinden ayrılabildiği özellikle vurgulanıyor. UNSD
Dolayısıyla bir kişinin “I’m American” demesi onun mutlaka belirli bir etnik kökene sahip olduğunu göstermez. Aynı şekilde “I’m Turkish” ifadesi de kişinin etnik geçmişine dair bütün ayrıntıları açıklamaz.
Bu ayrım, dil öğrenirken küçük görünse de sosyal açıdan oldukça önemlidir.
Milliyet Neden Sadece Bir Dilbilgisi Konusu Değildir?
Bir yabancı dil öğrenirken çoğu zaman kelimeleri ve kalıpları ezberleriz. “Nationality” kelimesini öğrenir, birkaç ülke ismiyle cümle kurar ve konuyu kapatırız.
Ancak gerçek hayatta insanlar kendilerini tek bir kategoriyle açıklamayabilir.
Örneğin Türkiye'de doğmuş, Almanya'da büyümüş, Türkçe ve Almanca konuşan, ailesi farklı bir etnik geçmişe sahip bir kişinin “Ben kimim?” sorusuna vereceği cevap yalnızca “Turkish” veya “German” olmayabilir.
Bir başka kişi vatandaşlığını ön plana çıkarabilir:
I’m a Turkish citizen.
Başka biri kültürel aidiyetini vurgulayabilir:
I’m Turkish, but I grew up in Germany.
Bir başkası ise kökenini anlatabilir:
My family is originally from Türkiye, but I was born and raised in the UK.
Bu örneklerin her biri farklı bir kimlik katmanına dikkat çeker.
Dolayısıyla “Senin milliyetin ne?” sorusu aslında bazen “Kendini hangi topluluğa ait hissediyorsun?” sorusuna dönüşebilir.
Toplumsal Cinsiyet Bu Konuyu Nasıl Etkileyebilir?
Milliyet sorusunun kendisi cinsiyetten bağımsız görünür. Fakat insanların kimliklerinin toplum tarafından nasıl algılandığı cinsiyetten bağımsız değildir.
Kadınların deneyimleri bu noktada özellikle çeşitlilik gösterir. Bir kadın hem ulusal kimliği hem toplumsal cinsiyeti hem sınıfsal konumu hem de etnik kökeni üzerinden farklı beklentilerle karşılaşabilir. Örneğin göçmen bir kadından “ülkesinin kültürünü temsil etmesi” beklenirken aynı zamanda modern, geleneksel, uyumlu veya bağımsız olması yönünde birbiriyle çelişen toplumsal beklentiler oluşturulabilir.
Burada kadınların tamamının aynı deneyimi yaşadığını söylemek doğru olmaz. Eğitim düzeyi, gelir, yaş, etnik köken, engellilik, medeni durum ve yaşanılan toplum gibi faktörler deneyimi değiştirebilir.
Toplumsal bilimlerde bu nedenle intersectionality, yani kesişimsellik kavramı önemlidir. Patricia Hill Collins'in çalışmalarında vurgulandığı üzere ırk, sınıf, cinsiyet, etnisite, ulus ve yaş gibi kategoriler birbirinden tamamen bağımsız çalışmaz; sosyal güç ilişkileri içinde birbirleriyle kesişebilir. Annual Reviews+1
Örneğin aynı “kadın” kategorisi içerisinde ekonomik olarak ayrıcalıklı bir kadın ile düşük gelirli göçmen bir kadının toplumla kurduğu ilişki aynı olmayabilir.
Bu nedenle “kadınların deneyimi” derken tek bir kadın deneyiminden söz etmek yerine çoğul deneyimleri dikkate almak daha sağlıklı olur.
Erkeklerin Deneyimleri de Tek Tip Değildir
Benzer şekilde erkekleri yalnızca “ayrıcalıklı grup” şeklinde tanımlamak da karmaşık toplumsal gerçekliği açıklamak için yeterli değildir.
Bir erkek ekonomik açıdan dezavantajlı olabilir, göçmen olabilir, etnik veya dini azınlığa mensup olabilir, engelli olabilir ya da toplumsal beklentiler nedeniyle ciddi baskılar yaşayabilir.
Örneğin bazı toplumlarda erkeklerden güçlü, ekonomik açıdan başarılı, ailesinin geçimini sağlayan ve duygularını kontrol eden kişiler olmaları beklenebilir. Bu normlar, bazı erkeklere belirli alanlarda avantaj sağlarken başka alanlarda ciddi yükler oluşturabilir.
Bu nedenle çözüm odaklı bir erkek yaklaşımı, “erkekler suçlu, kadınlar mağdur” gibi basit bir ikiliğe dayanmak zorunda değildir. Daha yapıcı yaklaşım, kişinin kendi deneyimini sorgulaması ve başkalarının deneyimlerini dinlemesi olabilir.
Örneğin bir erkek “Ben bu soruyla karşılaştığımda milliyetimi rahatça söyleyebiliyorum; peki başka insanlar neden aynı soruyu daha karmaşık yaşayabiliyor?” diye düşündüğünde konu bireysel suçlamadan toplumsal analize taşınabilir.
Irk, Etnisite ve Milliyet Aynı Şey Değildir
“Nationality”, “ethnicity” ve “race” kelimelerini birbirinin yerine kullanmak İngilizce öğrenenler arasında oldukça yaygın bir hatadır.
Nationality: milliyet / vatandaşlık bağlamı
Ethnicity: etnik köken
Race: özellikle bazı ülkelerin sosyal ve tarihsel sınıflandırmalarında kullanılan ırksal kategori
Fakat bu kategorilerin anlamları ülkeden ülkeye değişebilir. Birleşmiş Milletler de etnik grupların tanımlanmasında köken, dil, kültür, din, ırk ve benzeri unsurların farklı biçimlerde kullanılabildiğini; ülkeler arasında tek bir evrensel sınıflandırmanın bulunmadığını belirtiyor. UNSD
“Senin milliyetin ne?” sorusu ilk bakışta oldukça basit görünüyor. İngilizcede bunun en yaygın karşılıklarından biri “What is your nationality?” cümlesidir. Günlük konuşmada ise “What nationality are you?” ifadesi de kullanılabilir. Ancak bu kadar kısa bir sorunun arkasında, aslında kimlik, aidiyet, vatandaşlık, kültür, göç, ırk, toplumsal cinsiyet ve sınıf gibi çok daha karmaşık meseleler bulunabilir.
Ben bu konuyu değerlendirirken kişisel bir deneyimi evrensel bir gerçek gibi sunmak yerine, dilin insanların kendilerini nasıl tanımladığını etkileyebileceği noktasından hareket ediyorum. Çünkü “milliyet” dediğimiz şey yalnızca bir ülke adından ibaret değildir. Bir insan kendisini hukuken bir devletin vatandaşı olarak tanımlayabilir; aynı zamanda ailesinin kökenini, etnik kimliğini, doğduğu ülkeyi veya kültürel aidiyetlerini farklı biçimlerde ifade edebilir. Nitekim UNHCR, nationality kavramını kişi ile devlet arasındaki hukuki bağ olarak tanımlarken bunun bazı ülkelerde citizenship, yani vatandaşlık kavramıyla ifade edildiğini belirtiyor. UNHCR
“What Is Your Nationality?” Tam Olarak Ne Anlama Gelir?
“What is your nationality?” doğrudan “Milliyetin nedir?” veya bağlama göre “Hangi ülkenin vatandaşısın?” anlamına gelir.
Örneğin:
What is your nationality?
I’m Turkish.
Burada “Turkish” sıfatı Türk anlamına gelir.
Başka bir örnek:
What nationality are you?
I’m German.
Bu da “Hangi millettensin?” şeklinde çevrilebilir.
Fakat önemli bir ayrım var: İngilizcede nationality, her zaman etnik köken anlamına gelmez. Bir kişinin vatandaşlığı ile etnik kökeni aynı şey olmak zorunda değildir. Birleşmiş Milletler istatistiklerinde de etnik köken, vatandaşlık ve “ethnic nationality” gibi kategorilerin birbirinden ayrılabildiği özellikle vurgulanıyor. UNSD
Dolayısıyla bir kişinin “I’m American” demesi onun mutlaka belirli bir etnik kökene sahip olduğunu göstermez. Aynı şekilde “I’m Turkish” ifadesi de kişinin etnik geçmişine dair bütün ayrıntıları açıklamaz.
Bu ayrım, dil öğrenirken küçük görünse de sosyal açıdan oldukça önemlidir.
Milliyet Neden Sadece Bir Dilbilgisi Konusu Değildir?
Bir yabancı dil öğrenirken çoğu zaman kelimeleri ve kalıpları ezberleriz. “Nationality” kelimesini öğrenir, birkaç ülke ismiyle cümle kurar ve konuyu kapatırız.
Ancak gerçek hayatta insanlar kendilerini tek bir kategoriyle açıklamayabilir.
Örneğin Türkiye'de doğmuş, Almanya'da büyümüş, Türkçe ve Almanca konuşan, ailesi farklı bir etnik geçmişe sahip bir kişinin “Ben kimim?” sorusuna vereceği cevap yalnızca “Turkish” veya “German” olmayabilir.
Bir başka kişi vatandaşlığını ön plana çıkarabilir:
I’m a Turkish citizen.
Başka biri kültürel aidiyetini vurgulayabilir:
I’m Turkish, but I grew up in Germany.
Bir başkası ise kökenini anlatabilir:
My family is originally from Türkiye, but I was born and raised in the UK.
Bu örneklerin her biri farklı bir kimlik katmanına dikkat çeker.
Dolayısıyla “Senin milliyetin ne?” sorusu aslında bazen “Kendini hangi topluluğa ait hissediyorsun?” sorusuna dönüşebilir.
Toplumsal Cinsiyet Bu Konuyu Nasıl Etkileyebilir?
Milliyet sorusunun kendisi cinsiyetten bağımsız görünür. Fakat insanların kimliklerinin toplum tarafından nasıl algılandığı cinsiyetten bağımsız değildir.
Kadınların deneyimleri bu noktada özellikle çeşitlilik gösterir. Bir kadın hem ulusal kimliği hem toplumsal cinsiyeti hem sınıfsal konumu hem de etnik kökeni üzerinden farklı beklentilerle karşılaşabilir. Örneğin göçmen bir kadından “ülkesinin kültürünü temsil etmesi” beklenirken aynı zamanda modern, geleneksel, uyumlu veya bağımsız olması yönünde birbiriyle çelişen toplumsal beklentiler oluşturulabilir.
Burada kadınların tamamının aynı deneyimi yaşadığını söylemek doğru olmaz. Eğitim düzeyi, gelir, yaş, etnik köken, engellilik, medeni durum ve yaşanılan toplum gibi faktörler deneyimi değiştirebilir.
Toplumsal bilimlerde bu nedenle intersectionality, yani kesişimsellik kavramı önemlidir. Patricia Hill Collins'in çalışmalarında vurgulandığı üzere ırk, sınıf, cinsiyet, etnisite, ulus ve yaş gibi kategoriler birbirinden tamamen bağımsız çalışmaz; sosyal güç ilişkileri içinde birbirleriyle kesişebilir. Annual Reviews+1
Örneğin aynı “kadın” kategorisi içerisinde ekonomik olarak ayrıcalıklı bir kadın ile düşük gelirli göçmen bir kadının toplumla kurduğu ilişki aynı olmayabilir.
Bu nedenle “kadınların deneyimi” derken tek bir kadın deneyiminden söz etmek yerine çoğul deneyimleri dikkate almak daha sağlıklı olur.
Erkeklerin Deneyimleri de Tek Tip Değildir
Benzer şekilde erkekleri yalnızca “ayrıcalıklı grup” şeklinde tanımlamak da karmaşık toplumsal gerçekliği açıklamak için yeterli değildir.
Bir erkek ekonomik açıdan dezavantajlı olabilir, göçmen olabilir, etnik veya dini azınlığa mensup olabilir, engelli olabilir ya da toplumsal beklentiler nedeniyle ciddi baskılar yaşayabilir.
Örneğin bazı toplumlarda erkeklerden güçlü, ekonomik açıdan başarılı, ailesinin geçimini sağlayan ve duygularını kontrol eden kişiler olmaları beklenebilir. Bu normlar, bazı erkeklere belirli alanlarda avantaj sağlarken başka alanlarda ciddi yükler oluşturabilir.
Bu nedenle çözüm odaklı bir erkek yaklaşımı, “erkekler suçlu, kadınlar mağdur” gibi basit bir ikiliğe dayanmak zorunda değildir. Daha yapıcı yaklaşım, kişinin kendi deneyimini sorgulaması ve başkalarının deneyimlerini dinlemesi olabilir.
Örneğin bir erkek “Ben bu soruyla karşılaştığımda milliyetimi rahatça söyleyebiliyorum; peki başka insanlar neden aynı soruyu daha karmaşık yaşayabiliyor?” diye düşündüğünde konu bireysel suçlamadan toplumsal analize taşınabilir.
Irk, Etnisite ve Milliyet Aynı Şey Değildir
“Nationality”, “ethnicity” ve “race” kelimelerini birbirinin yerine kullanmak İngilizce öğrenenler arasında oldukça yaygın bir hatadır.
Nationality: milliyet / vatandaşlık bağlamı
Ethnicity: etnik köken
Race: özellikle bazı ülkelerin sosyal ve tarihsel sınıflandırmalarında kullanılan ırksal kategori
Fakat bu kategorilerin anlamları ülkeden ülkeye değişebilir. Birleşmiş Milletler de etnik grupların tanımlanmasında köken, dil, kültür, din, ırk ve benzeri unsurların farklı biçimlerde kullanılabildiğini; ülkeler arasında tek bir evrensel sınıflandırmanın bulunmadığını belirtiyor. UNSD